193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31.   maddesine göre ücretli çalışan engelli veya bakmakla yükümlü olduğu engelli bireyi bulunanlar, serbest meslek kazancı elde eden engelli veya bakmakla yükümlü olduğu engelli bireyi bulunanlar ve basit usulde vergilendirilen engelliler gelir vergisi indiriminden yararlanabilirler. Engelliler için sakatlık indirimi ile ilgili tüm detayları aşağıda yazımızda ayrıntılarıyla anlatmaya çalıştık, durumunuza göre inceleyiniz.

Kimler Sakatlık İndiriminden Yararlanabilir?

  1. Engelli olup ücretli çalışanlar ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü bir birey bulunan ücretli çalışanlar (SSK’lı işçiler veya Emekli Sandığı’na bağlı memurlar)
  2. Engelli olup serbest meslek kazancı elde edenler ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü bir birey bulunan serbest meslek kazancı elde edenler (Bağ-Kur’a kayıtlılar)
  3. Basit usulde vergilendirilen engelliler.

Not: Bakmakla yükümlü olunan kişi engellinin anne, baba, eş ve çocukları’dır.

Sakatlık İndirimi Ne Kadar, Nasıl Hesaplanır?

Sakatlık indirimi tutarları her yıl bütçe kanunu ile yeniden değerleme oranına göre belirlenmekte, belirlenen bu tutarlar engelli ve yakınlarının gelir vergilerinden indirilmektedir. 2013 yılı sakatlık indirimi miktarları aşağıdaki gibidir:

  • İş gücü kaybı oranı %40 ile %59 arasında olan 3. derecede engelliler için 190 TL
  • İş gücü kaybı oranı %60 ile %79 arasında olan 2. derecede engelliler için 410 TL
  • İş gücü kaybı oranı %80 ve üzeri olan 1. derecede engelliler için 800 TL

Ücretli çalışanlarda yukarıdaki aylık tutarlar işleme alınırken serbest meslek kazancı elde edenler ve basit usulde vergilendirilenler için yukarıdaki aylık tutarların 12 ile çarpılması sonucu bulunacak yıllık tutarlar dikkate alınacaktır.

Sakatlık İndirimi (Gelir Vergisi İndirimi) Nasıl Uygulanır?

Sakatlık indirimi uygulaması ücretli çalışanlar için gelir vergisi tevkifatından indirme şeklinde olur. Yani brüt ücretlerinden daha az gelir vergisi kesileceği için net ücretleri aynı şartlardaki diğer ücretlilere oranla daha yüksek olmaktadır. Serbest meslek faaliyetinde bulunanlar ve basit usulde vergilendirilenlerin ise gelir vergisine tabi kazançlarında indirime gidilmektedir. Bu şekilde engelliler ve engelli yakını olanlar sakatlık indirimi sayesinde daha az kazanmış gibi sayılıp daha az gelir vergisi vermektedirler.

Sakatlık İndirimi İçin Başvuru İşlemleri ve Gerekli Evraklar

Engelliler için gelir vergisi indiriminden yararlanmak isteyenler bulundukları yere göre yazacakları bir dilekçe ile (dilekçe örnekleri aşağıdaki kuruluşlarda matbu olarak bulunmaktadır) şu kuruluşlara başvurabilir:

  • Vergi Dairesi Başkanlığı
  • Defterdarlık Gelir Müdürlüğü
  • Vergi Dairesi Müdürlüğü
  • Malmüdürlüğü

(En yukarıdan aşağıya doğru ikamet edilen yerde hangisi varsa ona başvurulur.)

Sakatlık indiriminden yararlanmak için aşağıdaki belgeler istenmektedir:

  1. Özürlü olup ücretli çalışanlar için;
    • Çalıştığı işyerinden alacağı ücretli çalışan olduğunu gösterir belge
    • Nüfus cüzdanı örneği ve 3 adet vesikalık fotoğraf
  2. Bakmakla yükümlü olduğu özürlü bulunan ücretli çalışanlar için;
    • Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı ücretli çalışan olduğunu gösterir belge
    • Özürlü kişinin nüfus cüzdanı örneği ve 3 adet vesikalık fotoğrafı
    • Ücretlinin özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösterir belge
  3. Özürlü olup serbest meslek kazancı elde edenler için;
    • Vergi kimlik numarasını gösterir belge
    • Nüfus cüzdanı örneği ve 3 adet vesikalık fotoğraf
  4. Bakmakla yükümlü olduğu özürlü bulunan serbest meslek kazancı elde edenler için;
    • Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösterir belge
    • Özürlü kişinin nüfus cüzdanı örneği ve 3 adet vesikalık fotoğrafı
    • Serbest meslek erbabının özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösterir belge
  5. Basit usulde vergilendirilen özürlüler için;
    • Vergi kimlik numarasını gösterir belge
    • Nüfus cüzdanı örneği ve 3 adet vesikalık fotoğraf

Başvuru Süreci ve Başvuruların Sonuçlanması

Gerekli belgeler ile ilgili vergi dairesi müdürlüklerine başvuran engelli veya engelli yakınları müdürlüklerce özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelere sevk edilecektir. Yetkili hastanelerden alınacak raporlar ilgili müdürlüklerce Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde oluşturulan Merkez Sağlık Kurulu’na gönderilecektir. Merkez Sağlık Kurulu, yetki hastanelerin verdiği raporları inceleyerek başvuru yapan engellinin çalışma gücünün ne kadarını kaybettiğini belirleyecektir.

Not: 30 Mart 2013’te yayımlanan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” ile artık raporlar Merkez Sağlık Kurulu’na gönderilmeyecek olup yapılacak işlemlerde rapordaki oran esas alınacaktır.

Engelli kişinin verdiği rapor ve şartları sağlayıp sağlamadığı kontrol edilerek bir karar verilecektir. Verilen karar ücretlilerde işverene, serbest meslek erbapları ve basit usulde vergilendirilenlerde kişinin kendisine tebliğ edilecektir. Verilen karara itirazlar bir itiraz dilekçesi ile başvurulan vergi dairesi müdürlüğüne yapılabilecektir.