Bu yazımızda, mevzuatımızda dul bayanlar için Ölüm Eş Aylığı, yetimler için Ölüm Çocuk Aylığı olarak geçen halk arasında ise Dul ve Yetim Aylığı olarak adlandırılan SGK yardımlarını işleyeceğiz. Bu makalede eşinden boşanan erkek veya kadınların alabilecekleri yardım durumunu, yetim kalan çocukların sosyal yardımlardan nasıl faydalanabileceklerini inceleyecek ve bunun hakkında bilgiler vereceğiz.

Dul Erkeklere Yardım Var Mı?

Vefat durumundan kaynaklanan hallerden dolayı dul emekli maaşı verilmesi konusunda erkek yahut bayan ayrımı yapılmamaktadır. Dul kalan erkek vatandaşlara ve dul kalan bayanlara aylık maaş için daha önce evli olduğu eşinden dul kadın yada erkek maaşı; Temmuz 1977 tarihinden evvel ayrılan eşe dul kadın veya dul erkek maaşı, Haziran 1977 tarihinden daha sonra ayrılmış iseler boşanan eşe, karı-koca eğer aylığın bölünmesini kendi içlerinde karara bağlamış iseler, dul duruma düşen eş için yetiştirme aylığı yanında ayrıca yetim aylığı verilmesine dair yönetmelikte düzenleme bulunmaktadır. Ölüm durumunda verilen aylıklar için, yetiştirme aylığı haricinde, sigorta sahibi olan şahsın öldüğü güne kadar sigortalı olma durumunun sürmüş olması yahut bekleme süresi olan 5 seneyi tamamlamış olması durumunda verilmektedir.

Daha Önce Evli Olan Eşten Ayrılık Durumu

Dul olan herhangi bir bayan yahut erkek yahut Temmuz 1977’den daha evvel ayrılan karı-koca tekrar evlenmiş ve yine boşanmış iseler, daha önce evli bulundukları eşlerinden dul aylığı almak olanakları doğmuş olur. Tabi ki unutmamak gereken bir detay da şudur ki; önceki eşlerinden almakta oldukları nafaka yahut emeklilik durumları verilen bu aylıkta nazarı dikkate alınmaktadır.

Temmuz 1977’den Önceki Aylıklar

Daha önceden boşanmış olan karı-koca, sigorta sahibi olan kişinin vefatından evvelki sene sigorta sahibinden nafaka temin ediyorlarsa yahut sigorta sahibinin vefatından evvelki sene nafaka hakkı bulunuyorsa, büyük yada küçük dul aylığı alabilirler. Sigorta sahibi olan ve vefat eden kişinin dul kalan eşi ardından bıraktığı kişilere aylık bağlanmasına müsade etmiyor yada hak vermiyor ise, ayrılan eş, kimi farklı sebeplerle nafaka alamıyorsa bile, bazı özel durumlar göz önünde bulundurularak vefat eden kişinin ardındakilere aylık bağlanma imkanı olabilir. Lakin, ayrılan eşe, dul aylığı ancak Temmuz 1977’den evvel ayrılmış ise verilebilmektedir. 30.06.1977 tarihinden daha sonra ayrılık durumu olduysa, birazdan izah edeceğimiz yönetmeliklere bağlı olarak yapılan evlenmelerdeki karı-koca da ayrılan eşlerle beraber değerlendirilir.

Dul Aylığı’ndan Hangi Durumlarda Faydalanılabilir?

  • Tekrardan evlilik gerçekleştirmeyen,
  • 30.06.1977 tarihinden daha sonra ayrılan yahut evlilikleri geçersiz sayılan, daha önce evli olduğu eşi vefat eden,
  • Yetişkin olmayan, 18 yaşından daha küçük ve minimum bir evladını yahut daha önceki eşine ait bir çocuğu yetiştirmekte olan yada herhangi bir engellilik, sakatlılık durum sebebiyle kazanç sağlamaktan aciz bulunan çocuğa bakılması ve aynı evde 18 yaşını doldurduktan sonrada yaşaması durumunda yetiştirmeye eşit olarak değerlendirmeye tabi tutulur.
  • Daha önce evli olunan eşin vefatına değin, bekleme vadesi olan 5 seneyi kendi çalışması ile dolduran sigortalılar, 65. yaş haddine varıncaya değin yetiştirme aylığı almak için hak sahibi olurlar. 65 yaşını geçen kişiler ise, aldıkları yetiştirme aylıkları değişip yaşlılık aylığı olarak güncelleştirilir.

Yetim Aylığı İçin Şartlar

Sigorta sahibi olan kişinin vefat durumundan sonra kişiye ait olan evlatlarına yetim aylığı denilen maaş bağlanabilmektedir.

Yetim Çocuklar İçin;

  1. Sigortalı olarak vefat eden şahsa ait bulunan evin içinde yaşamını sürdüren üvey çocuklar yahut bakımı yapılan çocuklar,
  2. Bu kapsamda vefat eden kişinin baktığı, yetiştirdiği torunları yahut kardeşleri de sayılabilir.

Devletin sunduğu bu yetim aylığı yardımı esasen çocukların yetişkin olup 18 yaşına varmasına kadar sürdürülebilmektedir. Bundan sonra ise yetim aylığı alan kişi okula devam eder yahut herhangi bir engellilik durumu yüzünden geçimini sağlayamıyorsa almakta olduğu yetim aylığı 27 yaşına kadar sürdürülmektedir. Devletin sağlamış olduğu bu yetim hakkı özelde ikiye ayrılmaktadır. Yarı yetim aylığı ve tam yetim aylığı. Yetim kalan çocuğun eğer bakımını sağlayacak bir ailesi var ise yarı yetim aylığı, eğer bakımını sağlayacak bir ailesi yok ise tam yetim aylığı alabilmektedir.

Başvuru İçin Ne Yapmak Gerek?

Dul ve yetim maaşı almak için başvurunun değerlendirmeye alınması için, bu konuyla ilgilenen Sosyal Güvenlik Kurumu‘na danışmak ve başvurmak gerekmektedir. Bu aylık, sigorta sahibi iken veyahut sigorta ile emekliliğe hak kazanan kişilerin hayatını kaybetmesi, vefat etmesi durumunda ilgili kişilerin Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurması ile temin edilebilmektedir. Dul ve yetim maaşı alacak olan kişilerin başvurularını işleme sokabilmeleri için sosyal Güvenlik Kurumu İl Merkezlerine gerekli belgeleri verebilir yada Sosyal Güvenlik Merkezine ilgili taleplerini sunarak da bu işlemlerini yapabilirler.

Bu kurumlara, sigorta sahibi olan kişinin vefatının ardından, nüfus müdürlüklerinde bu ölüm durumunun kayda alınmasının hemen sonra başvuru gerçekleştirilerek yapılabilmektedir. Ödeme işlemleri ve ödemenin miktarı dul ve yetimlerin durumuna, sayısına ve bir takım farklı parametreye göre değişiklik gösterebilmektedir. Kız evlatlar şayet evlenir ise veya herhangi bir kurumda çalışmaya başlarsa aldıkları bu maaş kesilir. Çalıştıkları işi yada evlendikleri eşlerini terk ederlerse aynı maaşı tekrar alabilme şansını kazanırlar. Dul maaşından faydalanmak isteyen kişinin eşi ile kesinlikle resmi olarak evli olmuş olması elzemdir. Kişilerin verdiği bilgiler ilgili kurumlarca denetlenmekte ve kontrolü sağlanmaktadır. Dul ve yetim aylığı almaya hak kazanan kişilerin maaşları belirttikleri banka hesabına düzenli olarak devlet tarafından yatırılmaktadır.